VÄRTTINÄ

Kiedy w 1983 roku w niewielkim Rääkkylä, w północnej Karelii, siostry Sari i Mari Kaasinen zakładały młodzieżowy zespół inspirowany dawnymi pieśniami swojego regionu, nikt nie przypuszczał, że powstaje jedna z najważniejszych formacji w historii europejskiego folku. Dziś Värttinä to nie tylko symbol fińskiej muzyki tradycyjnej, ale także zespół, który na nowo zdefiniował sposób myślenia o folklorze – odważnie, nowocześnie i bez kompromisów.

Ich muzyczne inspiracje tkwią głęboko w obszarach Karelii – regionu na pograniczu Finlandii i Rosji, z którego wywodzą się dawne runiczne pieśni, kobiece śpiewy wielogłosowe i oralna tradycja przekazywania historii. To właśnie wokale stały się znakiem rozpoznawczym Värttiny. Charakterystyczne, mocne harmonie trzech wokalistek brzmią jednocześnie surowo i niezwykle precyzyjnie, niosąc w sobie coś pierwotnego, a zarazem całkowicie współczesnego. Towarzyszą im skrzypce, akordeon, kantele (fiński instrument narodowy, rodzaj cytry o trapezoidalnym pudle), flety, gitara i perkusja, tworząc niepowtarzalne, wyjątkowe brzmienie zespołu.

Przełom przyszedł wraz z albumem „Oi Dai” w 1991 roku. To wtedy Värttinä przestała być fińskim fenomenem i zaczęła zdobywać światowe sceny. Kolejne płyty i trasy koncertowe ugruntowały ich pozycję jako jednego z najważniejszych zespołów muzyki świata lat 90., a ich twórczość zaczęła być traktowana jako wzór nowoczesnego podejścia do tradycji. Zespół współtworzył także muzykę do musicalowej wersji „The Lord of the Rings” w Toronto i Londynie, pokazując, że ich język muzyczny doskonale odnajduje się także poza folkowym kontekstem.

Po ponad czterdziestu latach działalności Värttinä wciąż brzmi świeżo. Album „Kyly” z 2025 roku, ich czternasta płyta studyjna, został bardzo gorąco przyjęty przez krytyków oraz słuchaczy i potwierdził, że ten zespół nie działa siłą sentymentu, lecz prawdziwej artystycznej energii. Ich koncerty są intensywne, pełne rytmu i emocji. Värttinä pokazuje, że muzyka tradycyjna nie musi być spokojna ani przewidywalna. Może być odważna, pełna napięcia i całkowicie współczesna – a jednocześnie nadal opowiadać historie sprzed setek lat.