ROKIA TRAORÉ

Rokia Traoré należy do tych artystek, które całkowicie zmieniły sposób myślenia o afrykańskiej muzyce współczesnej. Urodzona w 1974 roku w Mali wokalistka, kompozytorka i gitarzystka od lat buduje własny muzyczny język – subtelny, elegancki i głęboko zakorzeniony w tradycji Bambara, ale jednocześnie otwarty na rock, blues i nowoczesne brzmienia.

Choć pochodzi z rodziny o arystokratycznych korzeniach, gdzie publiczne muzykowanie nie było oczywistą drogą życiową, wybrała właśnie muzykę. W młodości dużo podróżowała dzięki pracy ojca dyplomaty, mieszkając m.in. w Algierii, Arabii Saudyjskiej, Francji i Belgii. Te doświadczenia sprawiły, że od początku jej twórczość była czymś więcej niż tylko kontynuacją lokalnej tradycji – stała się dialogiem między Afryką Zachodnią a resztą świata.

Już debiutancki album „Mouneïssa” (1996), powstały pod kierunkiem legendarnego Ali Farka Touré, otworzył jej drogę na światowe sceny. Kolejne płyty – „Wanita”, „Bowmboï”, „Tchamantché” czy „Beautiful Africa” – ugruntowały jej pozycję jako artystki uniwersalnej, przekraczającej granice gatunków i kultur. Jej dorobek został doceniony licznymi nagrodami, m.in. BBC Radio 3 World Music Award, Kora Award oraz Victoire de la Musique.

Rokia Traoré to jednak nie tylko wybitna wokalistka i kompozytorka, ale także reżyserka, performerka i aktywistka. W 2006 roku, we współpracy z Peterem Sellarsem, przekształciła Mozarta w XIII-wiecznego griota w spektaklu „Wati”. W 2010 roku wcieliła się w Desdemonę w projekcie realizowanym wspólnie z Toni Morrison. W 2015 roku została członkinią jury 68. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes.

Jej artystyczną drogę brutalnie przerwały wydarzenia z 2019 roku. W wyniku skomplikowanego sporu o opiekę nad dzieckiem belgijski wymiar sprawiedliwości przekształcił zarzut „nieprzekazania dziecka” w oskarżenie o „porwanie i bezprawne przetrzymywanie”, co doprowadziło do wydania Europejskiego Nakazu Aresztowania. W europejskich aresztach i więzieniach spędziła łącznie ponad 6 miesięcy, po tym jak została zatrzymana we Francji, potem we Włoszech, a następnie przekazana do Belgii. Sprawa na wiele lat odsunęła ją od sceny. Dopiero w styczniu 2025 roku wyrok skazujący na dwa lata więzienia został uchylony, a Rokia odzyskała wolność. Swoje doświadczenia opisała w książce „Je suis née libre” (Urodziłam się wolna), wydanej w październiku 2025 roku. To poruszające świadectwo walki o godność, wolność i prawo do bycia matką – bez nienawiści, ale z ogromną siłą i odwagą. „Urodziłam się wolna. Nie jestem przestępczynią. Jestem matką” – pisze artystka.

W 2026 roku Rokia Traoré wraca na scenę z nowym projektem „Fifty-Fifty”, przygotowanym trzydzieści lat po wydaniu debiutanckiego albumu. Program koncertu łączy premierowe kompozycje z interpretacjami klasyków Mandé oraz utworami z wcześniejszych płyt. To wyjątkowa muzyczna opowieść o wolności, spotkaniu kultur i sile przetrwania.